Çoğunda değilse bile birçok EİB vakasında kişilerarası veya ikili sonınlar önemli rol oynar. Masters ve Johnson’ın (1970) belirttiği gibi, “Cinsel yetersizliğin herhangi bir türünün bulunduğu bir evlilikte partnerlerin taraf olmaması diye bir şey yoktur” İlişki çatışmaları, cinsel sorunun ana kaynağı olabilir veya erkeğin yeterli ereksiyonu sağlama yetersizliğini şiddetlendirip sürdürmeye hizmet edebilir. İlişki faktörlerinin rolü konuyla ilgili klinik literatüründe yaygın kabul görmesine rağmen (örneğin Masters & Johnson, 1970; Kaplan, 1974; Leiblum & Rosen, 1991), kişilerarası sıkıntılar ile erektil işlev bozukluğunun tedavi sonuçlan arasındaki ilişkisi değerlendiren çalışma savısı oldukça azdır. Eski bir çalışmada, psikojenik erektil işlev bozukluğunun tedavisi için başvuran 36 çifte uygulanan duyumsal odaklanma ve aşamalı cinsel uyarım teknikleri değerlendirilmiştir (Havvton, Catalan & Fagg, 1992). Bu araştırmada tedavi sonucunun temel belirleyicisi, çiftlerin tedavi öncesinde evlilik iletişimleri hakkında puanlama yapmalarıdır. Evlilik iletişimlerine daha yüksek puan veren çiftler, sağlanan cinsel terapi müdahalelerine daha hızlı yanıt vermiş ve müdahalelerde daha iyi sonuçlar elde etmiştir. Sonuç verilerinin yetersizliğinin yanı sıra, EİB’li çiftlerin ilişki çatışmalarının üstesinden gelmek için kullanılacak kavramsal çerçevenin veya müdahale stratejilerinin seçimi konusunda da uzlaşmazlık vardır. Nitekim bazı cinsel terapistler çift sorunlarını psikodinamik perspektiften formüle ederken (örneğin Kaplan, 1974; Scharff, 1988; Levine, 1992), bazıları bilişsel-davranışçı perspektifi benimser (Havvton, Catalan, Martin, & Fagg, 1986; YVincze & Carev, 1991). Bazıları ise, aile sistemleri yaklaşımını savunur (Verhulst & Heiman, 1979; LoPiccolo, 1992). Çift terapisinin kuram ve uygulamaları konusundaki mutabakat eksikliği, EİB’li çiftlerin sorunlarını ele alacak daha standart yaklaşımlar geliş- tirme girişimlerini engellemektedir.

Cinsel Sorunlar Sebepleri

Onun yerine, tedavinin ana boyutu, çoğu kez kullanılan teknik ve müdahalelerin eklektik bir dizilimine dayanmaktadır. Çalışma arkadaşlarım ve ben, erektil işlev bozukluğu vakalarında sık karşılaşılan çift çatışmalarında üç temel boyut olduğunu tespit ettik (Lciblum & Rosen, 1991; Rosen, Leiblum, & Spector, 1994). Bunlar, 1) statü ve baskınlık sorunları; 2) yakınlık ve güven sorunları, 3) cinsel cazibe kaybıdır. Statü ve baskınlık sorunları ilişkideki güç dengesi, ya iş kaybı ve işsizlik gibi dış faktörler ya da depresyon ve öz saygı kaybı gibi iç faktörler yüzünden değiştiğinde ortaya çıkar. Benzer şekilde, yakınlık ve güven kaybı, partnerlerden biri evlilik dışı ilişki kurduğunda, yeni bir kariyer edindiğinde veya çocuk doğduğunda meydana gelebilir. Cinsel cazibe kaybı ise, kilo artışı, tıbbi hastalık, ameliyat, uyuşturucu ve alkol kullanımıyla ilişkili olabilir. Spesifik erektil işlev bozukluğu vakalarında partnerler arasındaki “cinsel kimyanın” kaybolmasına katkıda bulunabilen çoklu faktörleri başka yerde gözden geçirdim (Leiblum, & Rosen, 1992). Son olarak, kronik erektil zorluklan olan bekar erkekler için birkaç tedavi müdahalesi tanımlanmaktadır (Reynolds, 1991, 1992; Stravynky & Greenberg, 1990). Tedavi stratejileri, cinsel tutum değişikliğini, girişkenlik eğitimini, mastürbasyon alıştırmalarını ve sosyal beceri gelişimini kapsamaktadır. Bu müdahaleleri buluşturan tek kontrollü çalışmada, bekar erkeklere yönelik grup tedavi formatı, bekleme listesindekilerin oluşturduğu kontrol denekleriyle karşılaştırılmıştır (Price, Reynolds, Cohen, Andcrson, & Schochct, 1981). Tedavi sonrasında, özsaygı ve cinsel doyumda kayda değer gelişmeler olmuş, erektil fonksiyonda ise önemsiz düzelme eğilimi görülmüştür. Daha önce, bekar erkekleri tedavi eden birkaç merkezde ise cinsel vekil terapisi kullanılmıştır (Apfclbaum, 1984; Dauvv, 1988). Bu yaklaşım bazı vakalarda değerli olmasına rağmen, yaklaşımın potansiyel riskleri ve vekil terapisinin belirsiz hukuki statüsü, kullanımını büyük ölçüde sınırlamaktadır (Reynolds, 1991). Bu nedenler yüzünden günümüzde az sayıda terapist vekil partner kullanımını tavsiye etmektedir.